SPIS TREŚCI:
Taras z desek na legarach można ułożyć samodzielnie, ale o jego trwałości często decydują detale liczone w milimetrach i centymetrach. Zbyt mała szczelina między deskami, za duży rozstaw legarów czy źle dobrana konstrukcja pod drewno egzotyczne mogą prowadzić do wypaczania desek, problemów z mocowaniem i zalegania wody. Poniżej podajemy konkretne parametry montażu: rozstaw legarów, szerokość szczelin, kierunek układania desek, sposób mocowania oraz odwodnienie i spadek. Osobno omawiamy drewno egzotyczne, przy którym część zasad montażu wymaga szczególnej uwagi.
Zaplanuj taras, zanim kupisz deski
Zacznij od wyboru materiału, bo od niego będą zależeć kolejne decyzje dotyczące konstrukcji i montażu. Drewniane deski tarasowe dają naturalny efekt, a ich powierzchnię można po latach odnowić. Kompozyt wymaga mniej zabiegów konserwacyjnych, ale wizualnie i w dotyku różni się od litego drewna. W przypadku drewna trzeba zdecydować również o wykończeniu powierzchni. Deski ryflowane mają charakterystyczne rowki i zapewniają inną przyczepność pod stopami, natomiast gładkie eksponują naturalny rysunek drewna i są łatwiejsze do czyszczenia oraz odnawiania. Różnice szerzej omawiamy w poradniku deska tarasowa ryflowana czy gładka - którą wybrać?
Na etapie planowania warto zapamiętać jedną zasadę, z której wynika wiele późniejszych decyzji montażowych: drewno potrzebuje miejsca na naturalną pracę oraz wentylacji, która umożliwia odprowadzanie wilgoci i wysychanie konstrukcji.
Przygotowanie podłoża
Podłoże musi być równe, stabilne i odwodnione. Na gruncie wyrównaj i utwardź teren, a najlepiej wykonaj drenaż albo warstwę kruszywa, która odprowadzi wodę spod tarasu. Na gotowym podłożu ustawiasz wsporniki, a na nich legary.
Najwygodniej pracuje się na wspornikach regulowanych z tworzywa. Pozwalają wypoziomować taras co do milimetra, ustawić spadek i zachować pod deskami przestrzeń wentylacyjną, w której zmieści się też instalacja elektryczna oświetlenia. Przy tarasie tuż nad gruntem sprawdzą się też punktowe podpory betonowe.
Rozstaw legarów - na tym sypie się najwięcej tarasów
Legary układasz równolegle do siebie, w jednym kierunku, a na nich prostopadle deski. Standardowy rozstaw legarów to 40-45 cm. W miejscach o dużym obciążeniu - pod donicami, oczkiem wodnym, częścią jadalną z ciężkim stołem - zejdź do 30 cm. Im cieńsza deska, tym gęściej muszą stać legary, bo to one przenoszą obciążenie.
Tu pojawia się pierwsza reguła specyficzna dla naszego asortymentu. Pod deski z drewna egzotycznego nie stosuj legarów z drewna iglastego. Egzotyk i sosna czy świerk reagują na wilgoć w innym tempie, więc na styku 2 różnych materiałów zmiany wymiarów z czasem wyrywają wkręty. Legar powinien mieć gęstość zbliżoną do desek - najlepiej z tego samego lub podobnie twardego gatunku.
Jaka szczelina między deskami tarasowymi?
Tu łatwo pomylić 2 wymiary: rozstaw legarów (40-45 cm) i szczelinę między deskami (kilka milimetrów). To osobne parametry.
Między deskami zostawiaj szczelinę dylatacyjną około 6 mm. Dla desek z drewna egzotycznego w naszej instrukcji montażu przyjmujemy 4-6 mm. Ta szpara nie jest niedoróbką, tylko wymogiem konstrukcyjnym: drewno pod wpływem wilgoci i temperatury zmienia wymiary, a szczelina daje mu miejsce na ruch i jednocześnie przepuszcza wodę oraz powietrze pod konstrukcję. Za wąska szczelina to wypaczone, napierające na siebie deski; przy zupełnym braku szpary deski zaczynają się podnosić już po pierwszym sezonie.
Równą szerokość najłatwiej utrzymać dystansownikami albo klipsami montażowymi, które same wymuszają odstęp.
Mocowanie desek - wkręty czy klipsy?
Są 2 sprawdzone sposoby i wybór zależy od typu deski.
Wkręty (montaż od góry)
Każdą deskę przykręcasz do każdego legara 2 wkrętami ze stali nierdzewnej, o długości mniej więcej 2 razy większej niż grubość deski. W twardym drewnie egzotycznym otwory nawierca się wstępnie, inaczej wkręt pójdzie krzywo albo rozłupie deskę przy krawędzi. Łby zostają widoczne na powierzchni deski, co część inwestorów ceni jako surowy, techniczny detal.
Klipsy systemowe (montaż ukryty)
Deski z bocznym rowkiem łączy się klipsami ze stali nierdzewnej wpinanymi między deski i przykręcanymi do legara. Powierzchnia zostaje gładka, bez widocznych łbów, a klipsy przy okazji trzymają równą szczelinę. Klips montuj nie dalej niż 5 cm od końca deski, żeby jej koniec był pewnie podparty.
Niezależnie od metody: końce desek muszą opierać się na legarze. Nigdy nie zostawiaj deski wiszącej w powietrzu za ostatnią podporą.
Łączenie desek na długości
Gdy taras jest dłuższy niż pojedyncza deska, styki wypadają na łączeniu. Zasada jest prosta: każdy koniec deski w miejscu łączenia opiera się na legarze - dlatego pod stykiem często stosuje się 2 sąsiednie legary albo jeden szerszy, tak by oba końce miały podparcie. Sąsiednie łączenia przesuwaj względem siebie, w cegiełkę; styki zebrane w jednej linii przez całą szerokość tarasu osłabiają konstrukcję i gorzej wyglądają. Unikaj docinania krótkich resztek i zestawiania ich ze sobą; lepiej zaplanować rozkład desek tak, by łączeń było jak najmniej.
Deski wzdłuż czy wszerz tarasu?
Deski możesz układać prostopadle albo równolegle do ściany budynku, a czasem po skosie. Sam kierunek to głównie kwestia estetyki - równolegle do drzwi taras optycznie się poszerza, prostopadle wydłuża. Ważniejsze od gustu są 2 rzeczy techniczne.
Po pierwsze, deski układaj zawsze prostopadle do legarów, bo tylko wtedy każda opiera się na kolejnych podporach. Po drugie, kierunek desek dobrze zgrać z kierunkiem spadku i odpływu wody - woda spływająca wzdłuż desek, a nie w poprzek, szybciej schodzi z tarasu i nie zatrzymuje się na szczelinach.
O tym, jak później utrzymać taras w formie, piszemy osobno. Przeczytaj też: ➡️ Jak dbać o taras drewniany?
Spadek tarasu - żeby woda schodziła sama
Trzeba tu rozdzielić 2 rzeczy: odwodnienie podłoża i spadek samych desek. Podłoże pod tarasem - grunt, płyta betonowa czy hydroizolacja - musi odprowadzać wodę: być przesiąkliwe albo mieć spadek skierowany od budynku na zewnątrz. Woda przechodzi przez szczeliny między deskami i nie może stać pod konstrukcją ani spływać pod ścianę i próg drzwi.
Spadek samej nawierzchni z desek to osobna decyzja. Jeśli go robisz, wystarczy około 1-2%, czyli 1-2 cm na metrze, od budynku na zewnątrz - ustawiasz go na etapie legarów i wsporników, regulowanymi wspornikami albo podkładkami o różnej grubości. Z naszego doświadczenia przy deskach z drewna egzotycznego spadek nawierzchni nie jest warunkiem koniecznym: na poziomym tarasie woda odparowuje z desek wolniej, dzięki czemu drewno mniej pęka, za to powierzchnia dłużej zostaje mokra. Oba rozwiązania mają wady i zalety.
Jak ułożyć deski tarasowe na podłożu betonowym?
Na istniejącej płycie betonowej albo wylewce montaż jest w gruncie rzeczy prostszy, bo podłoże jest już stabilne. Legary układasz na podkładkach z materiału nienasiąkliwego (np. gumowych) albo na regulowanych wspornikach, które wyrównają drobne nierówności i uniosą konstrukcję nad płytę. Drewniany legar nie powinien leżeć bezpośrednio na betonie - podkładka oddziela go od mokrego podłoża i zostawia wodzie drogę spływu między legarami.
2 rzeczy są tu ważniejsze niż na gruncie. Beton musi mieć spadek i sprawne odwodnienie, bo woda, która przejdzie między deskami, trafia na szczelną płytę i musi mieć którędy spłynąć - inaczej stoi pod tarasem i podciąga wilgoć w legary. Zostaw też dylatację od ścian i elementów stałych, żeby nagrzana latem konstrukcja miała gdzie się rozszerzyć. Świeżej wylewki nie zabudowuj od razu - daj betonowi związać, zanim położysz deski. Więcej o tym wariancie piszemy w poradniku o tarasie na podłożu betonowym.
Najczęstsze błędy przy układaniu desek tarasowych
- Za wąska szczelina lub jej brak - drewno pracuje pod wpływem zmian wilgotności, dlatego deski potrzebują miejsca na rozszerzanie. Najczęściej pozostawia się około 6 mm odstępu, zgodnie z zaleceniami dla danego gatunku.
- Za duży rozstaw legarów - deski mogą uginać się między punktami podparcia. Typowy rozstaw wynosi 40-45 cm, a przy większych obciążeniach lub cieńszych deskach powinien być odpowiednio mniejszy.
- Miękkie legary pod twardym drewnem egzotycznym - różnica właściwości materiałów może osłabić stabilność mocowania. Do desek egzotycznych warto dobierać legary o odpowiedniej gęstości i twardości.
- Zwykłe wkręty zamiast nierdzewnych - korozja może powodować przebarwienia drewna i z czasem osłabiać mocowanie.
- Brak odwodnienia podłoża lub spadek w stronę budynku - woda zalega pod konstrukcją albo przy elewacji. Podłoże musi odprowadzać wodę od budynku; jeśli nawierzchnia ma spadek, to około 1-2% na zewnątrz.
- Końce desek bez podparcia - krawędzie mogą się uginać i pracować podczas chodzenia. Łączenia oraz końce desek powinny mieć stabilne podparcie na legarach.
Podsumowanie
Dobrze wykonany taras wymaga zachowania kilku zasad montażowych: legary układa się zazwyczaj w rozstawie 40-45 cm, między deskami pozostawia około 6 mm szczeliny, a same deski montuje prostopadle do legarów za pomocą nierdzewnych wkrętów lub odpowiednich klipsów. Podłoże pod tarasem musi odprowadzać wodę od budynku; spadek samej nawierzchni (około 1-2%) przy drewnie egzotycznym nie jest warunkiem koniecznym. Przy tarasach z drewna egzotycznego stosuje się również legary o odpowiedniej gęstości i twardości, a otwory pod wkręty wykonuje się przez wstępne nawiercanie.
